(HUC)- Những cánh hoa trắng tinh, mềm như nhung, nở bung ra khoe cái nhị màu vàng, tỏa mùi thơm dìu dịu, thoang thoảng, khiến tôi nhớ mãi. Mùa này quê tôi hoa bưởi đang nở trắng vườn. Ong bướm đập dìu tìm hương hút mật. Những cánh bướm sặc sỡ đủ màu lượn khắp vườn xen lẫn màu xanh mướt của lá, màu trắng tinh nguyên của hoa tạo thành một bức tranh sinh động trong ngày mới.

Làng tôi nghèo, một ngôi làng nằm gác bên bờ sông Hồng nước quanh năm đỏ, nhà nào cũng có một vài cây bưởi góc sân, góc vườn. Không biết có phải vì làng tôi nằm ven bờ sông Hồng được phù sa bồi đắp không mà bưởi quê tôi ngọt lạ lùng. Vị ngọt thanh mát ăn một lần nhớ mãi. Nhưng có lẽ cái dấu ấn in đậm nhất trong trí nhớ của tôi về cây bưởi góc vườn nhà không phải là những quả bưởi ngọt mát, tròn trịa, mà có lẽ đấy là những kỷ niệm thời thơ ấu khó quên trong tâm trí tôi.

Cây bưởi góc vườn là kỉ niệm của cả gia đình tôi. Nghe ba tôi kể nó được ông nội trồng trước ngày ông lên đường đi đánh Mĩ. Ngày ông đi, nó chỉ là một cây non nhỏ xíu. Phù sa của đất mẹ đã nuôi nó lớn, qua bao nhiêu năm, bao nhiêu mùa ra lá, mà cây vẫn còn đó nhưng ông nội tôi thì đi mãi không về. Ba tôi kể, ông nhớ mãi cái năm đầu tiên cây bưởi ra hoa, những chùm hoa li ti, trắng tinh, thơm dịu được cả nhà mong ngóng. Rồi nó bắt đầu kết quả. Một quả, hai quả, ba quả… nhiều quả đan lẫn trong những tán lá xanh. Bà tôi thường hay ra đứng dưới gốc bưởi thì thầm như đang trò chuyện mong ông về. Ba nói ba tôi không thể quên cái ngày ba trịnh trọng đặt lên trên bàn thờ ông quả bưởi đầu mùa vàng ươm, thơm lựng. Một cảm giác lạ chạy qua người ông, giần giật, ông thấy cay cay nơi sống mũi.

Bà nội một mình tần tảo thờ chồng, nuôi con. Ngày xưa bà đẹp nổi tiếng, lại có duyên nữa. Mái tóc bà dài đẹp nhất nhì làng Đông này, ông lấy bà cũng vì những cái đẹp, cái duyên thầm kín đó. Thấy bà thường gội đầu bằng lá bưởi nên ông cố gắng kiếm về cho bà một cây để bà khỏi phải đi xin hàng xóm. Hồi nhỏ tôi thấy bà thường hay vò lá bưởi cùng lá hương nhu trong nồi bồ kết để gội đầu. Những đêm hè nằm cạnh bà tôi cứ thấy một mùi thơm thoang thoảng phảng phất đâu đây của thứ nước bà gội đầu. Một mùi rất riêng biệt của bà, của quê hương mà có lẽ đến giờ tôi cũng không quên được.

Bà thường bảo, gội những thứ lá sẵn có trong tự nhiên sẽ làm cho tóc mềm và đẹp hơn. Các cô của tôi ai cũng có mái tóc dài, đen nhánh sóng sánh sau lưng.

Mùa hoa bưởi nở, ong bướm dập dìu, các cô gái làng tôi thường lấy hoa bưởi cài giấu trong mái tóc, hoặc cài trên vành nón để có mùi thơm dìu dịu từ xa làm bao anh chàng phải mê mẩn.

Và sáng sáng tôi thấy mẹ thường hay pha cho ba ấm trà ướp hoa bưởi thơm do chính tay mẹ ủ.

Tôi nhớ mùa quả chín, sau khi đã tách lấy những múi bưởi căng mọng, ngọt mát bà nội bày cho lũ trẻ chúng tôi nhặt những hạt bưởi tròn mẩy đem tách vỏ, phơi khô, sau đó xâu thành từng chuỗi đến đêm trung thu buộc vào những chiếc gậy dài sẽ tạo thành những chiếc đèn lồng đặc sắc cùng chúng bạn đi rước đèn đón trăng.

Tôi cũng chẳng thể quên món ốc luộc của bà được luộc cùng những lá bưởi non, khi mở vung nồi ra một mùi thơm ngầy ngậy bốc lên làm những đứa trẻ như tôi dẫu đang mải chơi đến mấy cũng không thể không sà vào, nhất là lại được khêu ốc bằng những gai bưởi dài chấm mắm gừng ớt thì mùi thơm càng đậm đà hơn, vị ngon càng khó quên hơn…

Cuộc sống càng phát triển nhu cầu của con người ngày một cao hơn, hoa bưởi ngày xưa chỉ được các bà, các mẹ, các chị nhặt về để ủ tóc, ướp trà thì bây giờ nó còn được dùng để ướp mía, được đặt trang trọng trong phòng khách tạo không gian hiện đại nhưng vẫn mang hương thơm tinh khiết của đồng nội.

 Năm nay, mùa hoa bưởi lại về, ong bướm lại dập dìu, tôi lại thèm được đi dưới những gốc cây trong vườn, được nhặt những bông hoa trắng tinh, ngan ngát cài lên mái tóc. Một mùi hương đồng nội ùa về làm tôi thấy nhớ những ngày thơ bé, nhớ hình dáng nội mỗi sáng sáng lại mang cái rá nhỏ ra nhặt hoa dưới gốc cây kỉ niệm, nhặt những bông hoa của yêu thương.

Nhật Hạ

K8, k. Sáng tác, Lý luận và Phê bình văn học