(HUC)- Xe đạp là phương tiện đi lại thuận tiện người Việt Nam. Cái thời mà nhà nào có chiếc xe đạp để dân quân chở vũ khí, lương thực, quân dụng cho chiến dịch Điện Biên Phủ xem như sở hữu một con trâu trong nhà, cái thời mà chiếc xe đạp “cải tiến” đã “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”… đã xa lắm rồi. Thời đại bây giờ là thời đại người ta phóng vù vù trên xe gắn máy, ngồi êm ru, mát lạnh trên xe ô tô và xe đạp thì trở thành… những cái chợ di động!

Xe đạp- chợ di động là nguồn sống của nhiều người dân lao động

Phần lớn dân lao động đổ dồn về các thành phố lớn kiếm việc làm nếu có nguồn vốn kha khá đều tậu cho mình một gánh hàng rong hoặc một chiếc xe đạp càng tốt. Những chiếc xe đạp này sẽ được “cải tiến” cho phù hợp với loại hình hàng hóa mà người chủ xe muốn bán. Đó có thể là một chiếc xe đẩy với những thanh ngang treo các loại đồ dùng hằng ngày như giày dép, chén bát đũa, ví, quần áo, dây đeo…Đó cũng có thể là những cột dài với những que tua tủa treo bóng bay, kẹo bông,… Mà đó cũng có thể là những rổ hoa, trái cây,… đầy màu sắc. Không cần sang trọng, đẹp đẽ như những xe đẩy bán bánh mì cao cấp ven đường, người ta chỉ cần nó tiện, chở nhiều hàng và có thể len lách khắp hang cùng, ngõ hẻm là được. Hầu như thu nhập của dân lao động đều phụ thuộc vào những chiếc xe đạp- chợ di động này.

Tâm lý khách hàng ở thành phố cũng ưa chuộng những chiếc xe đạp- chợ di động này. Phần lớn cư dân thành phố bận rộn với công việc không có nhiều điều kiện, thời gian đi chợ, siêu thị nên chọn mua hàng ở chợ di động là nhanh và thuận tiện hơn cả.

Xe đến tận nhà, khách mua tận cửa, giá cả có thể nhỉnh hơn vài nghìn đồng nhưng vẫn “thuận mua vừa bán”. Đối với những nhà trong các ngõ hẻm xa chợ, siêu thị thì đây cũng là một lựa chọn tối ưu.

Một nét văn hóa trên đường phố?

Hiện nay hầu như đường phố nào trên địa bàn Hà Nội cũng có những chiếc xe đạp- chợ di động này. Đường phố thật sự có thêm nhiều màu sắc với những xe đạp hoa, trái cây bắt mắt. Vào mùa hoa, nhất là dịp tết những con đường Hà Nội như được tô điểm thêm bởi những chiếc xe hoa như thế. Nhiều người đến Hà Nội, kể cả du khách nước ngoài đã bị ấn tượng và nhớ đến Hà Nội như là thành phố của những chiếc xe hoa. Người Hà Nội đi xa nhớ về quê hương cũng không thiếu những xe hoa ven đường, không thiếu tiếng rao của những người bán hàng bằng chợ di động.

Tuy nhiên vấn đề đặt ra là xe đạp- chợ di động cùng với những gánh hàng rong đang tạo ra những ảnh hưởng mang tính tiêu cực. Mất mỹ quan đường phố, ách tắc giao thông, an toàn vệ sinh thực phẩm…chính cái “tiện lợi” lại đẻ ra cái “không tiện lợi”, không an toàn. Ở mặt này thì xe đạp- di động không còn là một nét văn hóa đẹp nữa.

Giải pháp nào cho xe đạp- di động?

Đã có nhiều văn bản, nhiều cuộc thảo luận được tổ chức xung quanh vấn đề cho phép hay không cho phép bán hàng rong và xe đạp- chợ di động. Với định hướng xây dựng một thành phố Hà Nội văn minh, phát triển trong tương lai thì không cho phép hoạt động là điều chắc chắn phải thực hiện. Tuy nhiên đây không phải là chuyện ngày một ngày hai vì nó gắn liền với vấn đề giải quyết việc làm, thu nhập của dân lao động.

Trước mắt nên đưa những chợ di động này đến các chợ cố định. Nếu có thể thì tổ chức các chợ cố định toàn những chiếc xe đạp mang chợ di động. Chợ có nét độc đáo như chợ nổi ở đồng bằng sông Cửu Long nhưng sẽ tổ chức trên một phố dài (không phải tuyến phố chính để tránh ách tắc giao thông), kết hợp với du lịch như chợ đêm Hàng Ngang- Hàng Đào. Chúng ta có thể đưa ra những quy định về mặt hàng được phép bán, thuế thấp, vệ sinh an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm… như ở các chợ bình thường. Đồng thời với việc tổ chức kiểu chợ này, chúng ta thúc đẩy công tác giải quyết việc làm, đưa dân lao động đến các cơ sở sản xuất nhỏ như tái chế sản phẩm, may mặc,…

Đối với những khách hàng vẫn quen mua hàng ở chợ di động thì sẽ thích ứng dần với việc tự đến các địa điểm tập trung hàng hóa để mua hàng. Trong tương lai, khi dịch vụ giao hàng tận nhà phát triển thì loại hình chợ di động văn minh này sẽ đáp ứng được nhu cầu của phần lớn khách hàng.

Xe đạp là phương tiện đi lại thuận tiện cũng là phương cách mưu sinh của phần lớn dân lao động. Có thể có những nét đẹp riêng song với định hướng xây dựng một thành phố Hà Nội hiện đại, văn minh thì  xe đạp – chợ di động phải dừng hoạt động là điều không thể tránh khỏi. Dẫu vậy, trong trang văn hóa, lịch sử về những chặng đường phát triển của đất nước, người Việt Nam sẽ khó mà bỏ qua dấu ấn một thời có những chiếc xe đạp- chợ di dộng dân dã mà độc đáo!

Bài và ảnh: Bùi Thu Linh

Lớp QLVH8C

ĐH Văn hóa Hà Nội.