(ĐHVH)- Đến Quy Nhơn- Bình Định lần đầu tiên trong kì thi tuyển sinh đại học- cao đẳng năm 2007, tâm lý hồi hộp của kì thi vẫn không ngăn người viết bị thu hút bởi vẻ đẹp và sự yên bình của vùng đất này. Và như để thỏa mãn cái giao kèo ngầm của bản thân, một năm sau, người viết quyết quay trở lại thành phố biển, tự làm một tour không vướng bận để thấy được bộ mặt mới của vùng đất võ- những giá trị văn hóa sắp được đánh thức trong mùa festival.

Tượng đài Quang Trung chỉ tay vào thành phố Quy Nhơn

Đánh thức những giá trị văn hóa của một vùng đất.

Festival Tây Sơn- Bình Định được tổ chức từ ngày 1-3/8/2008 với nhiều hoạt động lớn góp phần đánh thức những giá trị văn hoá riêng của vùng đất.

Nằm trên địa bàn của vương quốc Chămpa cổ, tại Bình Định vẫn còn tồn tại nhiều kiến trúc tháp Chàm với những vẻ đẹp riêng. Tháp Đôi vững chãi với biểu tượng của lòng chung thủy:

Tháp kia còn đứng đủ đôi
Cầu còn đủ cặp huống chi tôi với nường
Tháp ngạo nắng sương
Cầu nương sắt đá
Dù người thiên hạ
Tiếng ngả lời nghiêng
Cao thâm đã chứng lòng nguyền
Còn cầu, còn tháp còn duyên đôi lứa mình
Non sông nặng gánh chung tình.

                           (Ca dao)

Dù “nắng sương”, dù “tiếng ngả lời nghiêng” thì tình ta vẫn như tháp kia luôn có đôi có cặp và thời gian bao nhiêu thế kỉ vững chãi là minh chứng rõ ràng nhất cho chuyện tình chung thủy. Ai kia thời xa xưa hẳn cũng cố tình khi xậy dựng trên mảnh đất này một cặp tháp huyền bí và độc đáo như vậy. Rồi tháp Bánh Ít có hình dạng như chính tên của nó, và còn 6 tháp khác với những cái tên không khỏi khiến người nghe muốn liên tưởng đến những hình tượng kì vĩ, độc đáo Dương Long, Cánh Tiên, Phú Lốc, Thủ Thiện, Bình Lâm và Hòn Chuông. Không mang vẻ đẹp hội tụ, lung linh như Thánh địa Mỹ Sơn, những “hòn ngọc rơi từ trời xanh” (Văn Cao) khiến người xem bị cuốn hút bởi sự cô độc mà rêu phong, huyền bí mang đầy những khắc khoải thời gian của nó.

Phố biển bình yên

Tìm về với Bình Định còn là tìm về với đất địa linh, nơi sinh ra người anh hùng Quang Trung- Nguyễn Huệ. Trên đất Quy Nhơn nay có 2 đài tưởng niệm người anh hùng dân tộc. Một bức tượng được dựng trên phần đất đâm ra biển như một bán đảo ở cuối thành phố Quy Nhơn, người dân ở đây vẫn kể chuyện cho nhau rằng: bức tượng vốn chỉ tay về phía đất liền- nơi có thành phố Quy Nhơn yên bình, nhưng mỗi khi có bão từ Biển Đông thì cánh tay lại chỉ về phía biển như là một dự báo. Người mới đến như người viết chẳng thể kiểm chứng câu chuyện nhưng điều đó lại khiến người viết thêm hứng thú với vùng đất này. Bức tượng thứ hai được làm bằng đồng, đặt uy nghi trước một nhà văn hóa lớn của thành phố. Trang nghiêm, oai hùng - bức tượng là niềm tự hào của mỗi người con đất võ. Trong kì festival sắp tới, ban tổ chức sẽ tổ chức nhiều hoạt động tưởng niệm, tái hiện lại những ngày hào hùng thời đại Quang Trung.

Tinh hoa vùng đất này còn hội tụ trong những môn võ cổ truyền của dân tộc. Tại Bình Định hiện còn những làng võ, lò võ đặc trưng nhất ở các huyện Tây Sơn, An Nhơn, Tuy Phước như làng võ An Thái (xã Nhơn Phúc, huyện An Nhơn), làng võ An Vinh (xã Tây Vinh, huyện Tây Sơn) và chùa Long Phước ở Tuy Phước. Liên hoan Quốc tế Võ Cổ truyền Việt Nam lần thứ II sẽ được tổ chức tổ chức trong khuôn khổ Festival Tây Sơn - Bình Định dự kiến sẽ thu hút hơn 1.000 võ sư, VĐV đến từ hơn 40 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới và hơn 500 võ sư, VĐV trong nước tham gia. Đặc biệt, trong chương trình festival còn có cuộc thi “Hoa hậu những miền đất võ”- chương trình này chắc chắn sẽ hứa hẹn nhiều điều thú vị cho những ai đến với Bình Định thời gian này.

Bãi tắm Hoàng hậu.

Bên cạnh đó, mảnh đất nên thơ này còn là nơi khơi dậy cảm hứng cho nhiều thi sĩ nổi tiếng mà đến nay thơ của họ còn gọi người muôn phương tìm đến với Bình Định. Đó Hàn Mặc Tử với tiếng thơ đi tìm tình yêu, sự tinh khiết và khát khao được hòa nhập với thế giới siêu hình của trăng- khói- sương. Mộ người thơ còn nằm yên bình trên Ghềnh Ráng dưới sự che chở của Đức Mẹ nhìn xuống thành phố biển Quy Nhơn. Mây, Trăng, Sương khói vẫn làm bạn với thi sĩ như một cõi riêng mơ hồ mà không phải ai đến nơi đây cũng cắt nghĩa được. Đó còn là Xuân Diệu với những vần thơ khát khao giao cảm mãnh liệt với cuộc đời- cái hồn thơ có lẽ có nguồn gốc từ dòng máu xứ Bình Định mạnh mẽ, nên thơ, khát yêu, khát sống. Và còn là Chế Lan Viên- người đưa Bình Định vào làng thơ với dấu chân những bóng ma hờ tìm đến cõi siêu linh bên những Tháp Chàm cổ kính…Không ai hiểu vì sao đất võ này man mác hồn thơ đến vậy, chỉ biết rằng đến nơi đây, người ta có thể lưu luyến chẳng muốn về! Trong chương trình festival sắp tới, một đêm thơ sẽ đựoc tổ chức để tưởng nhớ những hồn thơ của một thời nhưng cũng là cách để chúng ta lắng lòng nhìn Bình Định ở lăng kính của những thi nhân.

Sự trở mình của đất và người Bình Định.

Đất và người Bình Định đã thực sự trở mình để chuẩn bị cho mảnh đất này vào hội. Các công trình giao thông, kinh tế, văn hóa được thúc đẩy xây dựng trong một thời gian ngắn. Ngay cả người dân nơi đây cũng cảm nhận được sự thôi đổi từng ngày, từng giờ để rồi thực sự ngạc nhiên với điều đó. Những công nhân vệ sinh làm việc chăm chỉ hơn để bờ biển, con đường nơi đây được sạch đẹp đón du khách, công nhân tại các công trường gấp rút hoàn thiện những công đoạn cuối cùng để đưa công trình vào hoạt động đúng dự kiến phục vụ lễ hội. Một lực lượng tình nguện viên phục vụ lễ hội được tổ chức gồm sinh viên đại học và thanh niên ở các đoàn thể. Nếu có thể nghe câu chuyện làm tình nguyện từ những tình nguyện viên này bạn sẽ ngay lập tức muốn đăng kí để cùng làm với họ. Những câu chuyện nơi quán cóc cà phê, chợ búa, bữa cơm của các gia đình…cũng luôn có đề tài của kì festival sắp tới. Lễ hội đã thực sự khiến vùng đất này thức giấc!

Thức giấc để nhìn đến tương lai

Tổ chức festival là cách để biến những giá trị văn hoá thực sự thành những sản phẩm du lịch. Trong hoạt động du lịch vấn đề quan trọng nhất là quảng bá hình ảnh của vùng đất đến du khách. Không phải ngẫu nhiên mà khi nhắc đến Đà Lạt người ta nhớ đến lễ hội hoa, nhắc đến đồng bằng Sông Cửu Long là nhắc đến lễ hội trái cây,…Một lễ hội thành công gắn với những giá trị văn hoá của vùng sẽ trở thành lời mời gọi hiệu qủa đối với du khách. Tuy nhiên, trong bối cảnh tỉnh nào cũng muốn quảng bá và tổ chức lễ hội với nhiều sản phẩm du lịch trùng lặp không tạo được dấu ấn riêng, festival không tránh khỏi hao người, tốn của, phí thời gian thì festival Tây Sơn- Bình Định cần tìm cho mình hướng đi riêng. Chưa kể, Bình Định nằm trên con đường du lịch miền Trung với Tháp Chàm đã có và quá nổi tiếng ở Quảng Nam (phía Bắc), với hình thái du lịch biển, nghĩ dưỡng, vui chơi hiện đại ở Nha Trang (phía Nam). Có lẽ hướng đi riêng đó nên là phát huy giá trị của các môn võ truyền thống, lấy đó làm bước đệm để phát huy các sản phẩm du lịch “vệ tinh” mà có thể đột phá làm sản phẩm du lịch chính như “nối mạng” Tháp Chàm với những vẻ đẹp riêng mà Mỹ Sơn của Quảng Nam không có được, du lịch biển…Bên cạnh đó, khi khu kinh tế Nhơn Hội được hoàn thiện, Bình Định sẽ có thêm một hậu phương kinh tế cho du lịch phát triển. Một sự thức giấc từ festival sẽ mở đầu cho những định hướng ở thì tương lai!

Festival Tây Sơn- Bình Định được tổ chức lần đầu tiên chắc chắn sẽ không tránh khỏi những vấn đề bất cập, chưa hoàn thiện, tuy nhiên nếu không có lần đấu tiên thì khó có lần thứ 2, thứ 3 là lần thứ n…Hi vọng rằng sự thức giấc lần này sẽ thành công để du khách còn hẹn gặp lại vào nhiều lần  sau này nữa!

Bài và ảnh:  Bùi Thu Linh

 QLVH8C ĐH Văn hoá Hà Nội.