GS.TS Hoàng Vinh: "Văn hoá doanh nghiệp bao gồm đạo lý kinh doanh, định hướng kinh doanh..." Ảnh: Vinh An.

(VnMedia) - Trong 10 năm trở lại đây, người ta bắt đầu nói nhiều đến văn hoá doanh nghiệp, văn hoá doanh nhân, đạo đức kinh doanh… Tên gọi có thể khác nhau, nhưng chung quy lại là các giá trị vô hình làm nên sự thành - bại của một doanh nghiệp. Văn hoá, cũng như văn hoá doanh nghiệp vốn là một khái niệm rộng, nhưng suy cho cùng nó được quyết định bởi sự tài ba của nhà lãnh đạo cũng như ý chí của các thành viên trong doanh nghiệp.

Đây cũng là một trong những vấn đề được nhấn mạnh tại Hội thảo "Xây dựng văn hoá doanh nghiệp ở nước ta hiện nay" diễn ra sáng 8/8 tại Hà Nội.

Đời sống xã hội không thể thiếu yếu tố văn hoá

Cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ tưởng như kết thúc thành công và trọn vẹn thì tại buổi lễ mừng tân Hoa hậu lại diễn ra một sự cố đáng tiếc: người nhà của một thành viên Ban tổ chức cuộc thi đã đánh một phóng viên ảnh đến chảy máu mũi khi anh đang tác nghiệp. Chưa hết, người đàn ông còn văng tục và đáp trả lời giải thích của anh phóng viên ảnh bằng những lời lẽ cực kỳ khiếm nhã trước sự chứng kiến của rất nhiều quan khách và bạn bè quốc tế có mặt tại buổi lễ. Đáng tiếc là hành vi vô văn hoá này lại xảy ra ở một sự kiện văn hoá mang tầm quốc tế diễn ra ở Việt Nam. Đây cũng chỉ là một trong rất nhiều hệ quả đau lòng khi mà đời sống xã hội thiếu đi yếu tố văn hoá.

Trong một không gian hẹp hơn, ở lĩnh vực kinh tế, khi đi tìm câu hỏi vì sao doanh nghiệp này thành công, tạo được chỗ đứng và thương hiệu trên thương trường thì lại có doanh nghiệp kia thất bại, phá sản, người ta nhận ra rằng văn hoá là yếu tố quan trọng chi phối sự thành - bại này, chứ không đơn thuần là vấn đề nguồn vốn. Nói cách khác, để thành công, một doanh nghiệp cần có chiến lược xây dựng văn hoá doanh nghiệp của riêng mình. Văn hoá doanh nghiệp nên được hiểu rộng ra thành yếu tố đạo lý trong kinh doanh, định hướng giá trị kinh doanh, nhân cách văn hoá trong kinh doanh (GS.TS Hoàng Vinh). Hay khái quát hơn, có thể định nghĩa như TS Phan Quốc Việt (Trung tâm Phát triển Kỹ năng Con người Tâm Việt), "văn hoá doanh nghiệp là bất kể cái gì liên quan đến người lao động miễn sao doanh nghiệp liên tục tạo ra được nhiều lợi nhuận hơn mà chi phí ít hơn"… chứ không đơn thuần là văn hoá ứng xử như cách hiểu của đại bộ phận chúng ta bấy lâu nay.

Nhà lãnh đạo – vị nhạc trưởng tài ba

Định hình và phát triển những chuẩn mực cho một doanh nghiệp, trách nhiệm trước hết thuộc về người lãnh đạo doanh nghiệp. Nhà lãnh đạo doanh nghiệp là vị nhạc trưởng in đậm dấu ấn cá nhân và dấu ấn tập thể lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp lên toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp. Người lãnh đạo doanh nghiệp phải xác định rõ chiến lược hoạt động của doanh nghiệp trên thương trường, xác lập quy tắc ứng xử trong đối nội và đối ngoại. Về đối nội, người lãnh đạo phải tập trung xây dựng được kế hoạch chiến lược, tuyển chọn nhân viên và sử dụng nhân viên hợp lý; xây dựng được quy trình hoạt động và tổ chức điều hành, tổ chức kiểm tra các hoạt động của doanh nghiệp. Trong đối ngoại, người lãnh đạo phải tạo dựng được uy tín, thương hiệu cho doanh nghiệp.

Rõ ràng sự tài ba của vị nhạc trưởng - nhà lãnh đạo - là yếu tố hàng đầu quyết định sự thành công của một doanh nghiệp. Vì vậy văn hoá doanh nghiệp trước hết là dấu ấn cá nhân của nhà lãnh đạo.

Mỗi nhân viên là một cá thể có văn hoá

Nhưng những giá trị, chuẩn mực do nhà lãnh đạo tạo nên không được gọi là văn hoá doanh nghiệp khi không được phổ biến đến mọi thành viên của doanh nghiệp hoặc được phổ biến nhưng không được số đông đồng thuận. Vậy thì văn hoá doanh nghiệp phải được xây dựng nên từ nền tảng ý kiến của số đông và phải phục vụ được lợi ích của số đông này.

Thêm nữa, một doanh nghiệp có văn hoá trước hết mỗi thành viên phải là một cá thể có văn hoá. Các thành viên có nghĩa vụ cùng với người lãnh đạo xây dựng văn hoá cho doanh nghiệp mình. Cũng trong quá trình đó, anh ta sẽ thấu hiểu và cảm thông với những khó khăn mà công ty đang gặp phải trong một giai đoạn nhất định. Khi đó, các thành viên sẽ nhận thức khó khăn như một trở lực tạm thời và chắc chắn sẽ có giải pháp, chứ không phải là sự bế tắc của doanh nghiệp khiến anh ta phải tìm lối thoát cho mình ở một doanh nghiệp đối thủ.

Mỗi thành viên cần xem mình là một yếu tố cấu thành của doanh nghiệp. Chỉ như vậy, thành viên đó mới sống chết với doanh nghiệp, bởi sự tồn vong của doanh nghiệp quyết định sự sống còn của bản thân mình.

Văn hoá con người cần được thể hiện mọi nơi, mọi lúc, chứ không đơn thuần chỉ trong môi trường cơ quan, công sở. Một người không thể gọi là một công dân có văn hoá khi anh ta sẵn sàng văng tục khi bị một ai đó vô tình quệt xe khi qua đường, hay sẵn sàng chen lấn để lao lên phía trước trong một đám tắc đường, cho dù anh ta là một công chức mẫu mực.

Như vậy, để tạo ra nét văn hoá đặc trưng cho doanh nghiệp, trách nhiệm thuộc về cả cá nhân nhà lãnh đạo và tập thể thành viên của doanh nghiệp. Trong đó, nhà lãnh đạo đóng vai trò xác lập nên bản sắc văn hoá, các thành viên có nghĩa vụ vun đắp và quảng bá để đặc trưng văn hoá của doanh nghiệp mình có sức sống bền vững trong cộng đồng. 

Vinh An