Nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn bộc bạch những cảm nhận của mình sau khi tâm đắc với bài báo của SGTT: “Đâu là những việc cần làm nếu muốn nhìn giới kinh doanh dưới góc độ văn hoá”...

Giờ đây mà đặt vấn đề đạo kinh doanh của người Việt có lẽ vẫn còn thiếu một cái gì đó chưa đầy đủ.

Đối với giới kinh doanh đức tính cần thiết nêu ra ở đây thì lại có vẻ còn chung chung và tôi ngờ ngợ là không làm thoả mãn được tiêu trí thực tế”. Đó là cảm nghĩ khi độc giả nghiền ngẫm bài tường thuật cuộc hội thảo về Đạo kinh doanh của người Việt in trên SGTT số ra 30.7.

Quyển từ điển Hán Việt mang danh của Thiều Chửu ghi “đạo là cái lẽ nhất định ai cũng phải noi đấy mà theo”. Từ điển của Hoàng Phê giảng đạo là “đường lối và nguyên tắc mà con người có bổn phận giữ gìn và tuân theo trong cuộc sống xã hội”.

Từ xa xưa và đến tận ngày nay câu nói đã trở thành đạo học làm người, đối các nhà giáo dục ở ta “tiên học lễ hậu học văn”. Điều thực tế cho thấy, thứ đạo đức “đi trước” đó thường chỉ là khô cứng giáo điều khó nảy nở trong lớp trẻ, bên cạnh đó đạo đức chân chính luôn cùng đồng hành với học vấn.

Đối với giới doanh nhân thời nay, doanh nhân lúc này mà chỉ dừng lại ở đạo đức thì bó hẹp quá, phải bắt đầu từ nhận thức.

Để lời khuyên doanh nhân nên sống thế này thế kia cho có hiệu quả, cần đặt nó trên những luận cứ khoa học. Cần cho người ta biết doanh nhân Việt Nam là người như thế nào, vai trò của họ trong xã hội xưa và nay, từng chịu những quy định nào của lịch sử.

Ở phạm trù rộng hơn nữa xã hội Việt Nam cách hiểu về doanh nghiệp và doanh nhân thường kèm theo những thiên kiến gì, điều gì khiến doanh nhân ta khó trở thành những doanh nhân theo nghĩa phổ biến trên thế giới, lịch sử Việt Nam ta được viết hôm nay chưa ghi nhận cao giá trị đóng góp của doanh nhân trong lịch sử.

Với các hội đàm ngày cũng có đề tài nghiên cứu hay đề bạt cũng chỉ lướt qua quá nhanh.

Lý thuyết về giáo lý nêu ra, cũng có những bài có ý sâu sắc, nhưng lại không cập nhật và không bám sát tình hình Việt Nam.

Ngày nay mà đi khuyên các doanh nhân là phải thật thà, đừng tham lam, phải sòng phẳng… thì có lẽ sơ đẳng ngây thơ quá. Tôi biết có nhiều người muốn vượt qua ngưỡng này rất khó khăn. Theo tôi các doanh nhân đang cần giúp đỡ để họ hiểu chính họ.

Tính cần thiết trước mắt giới doanh nhân cũng phải đặt hàng các nhà nghiên cứu đi vào các vấn đề tương tự. Bao quát thì cần lịch sử thương nghiệp thương nhân Việt Nam nói chung. Cấp bách hơn thì cần lịch sử thương nghiệp thương nhân thế kỷ 20.

Việc gì trong xã hội hiện nay thường cũng chỉ bàn theo lối “ ăn xổi”, ở đó người ta thiên về khuyên răn nhau nên làm như thế này như thế kia chứ không thực sự làm những công cuộc nghiên cứu theo nghĩa hiện đại.

Với giai đoạn hiện nay buôn bán đang là một ngành mũi nhọn lôi cuốn cả xã hội đi tới. Ở đây lại thường không có những ta-bu, cấm kỵ.

Bởi vậy, theo tôi nên có sự phối hợp đào tạo của Trường Đại Học Văn Hoá Hà Nội với thương nhân trong thời văn hoá là cánh cửa nhìn ra thế giới mở.

Trần Hoàn