Sự nở rộ của  tiếng lóng, từ lóng

(Ảnh minh họa)

Trong một cuộc trắc nghiệm nhỏ trên mạng Internet, tất cả những người tham gia đều trả lời mình vẫn sử dụng tiếng lóng và thường xuyên nghe thấy người khác cũng sử dụng. Điều này hoàn toàn không bất ngờ bởi tiếng lóng ngày càng trở nên quen thuộc với mọi người. Có lẽ, hầu hết các diễn đàn trên mạng Internet, đặc biệt là các diễn đàn của giới trẻ, việc sử dụng tiếng lóng đã trở thành phổ biến, thậm chí giống như một điều tất yếu. Nhiều người trẻ cho rằng, việc sử dụng tiếng lóng chính là sự thể hiện cá tính của mình. Tiếng lóng nếu không mang những ý nghĩa tục tĩu hay vượt xa các khuôn phép đạo đức thông thường thì nó cũng giống như những ngôn ngữ bình thường khác. Hơn nữa, họ cho rằng, việc thường xuyên sử dụng tiếng lóng sẽ cảm thấy thoải mái và làm cho cuộc giao tiếp trở nên sinh động.

Có lẽ, chính vì tiếng lóng luôn mang đến cảm giác sinh động và mới lạ nên càng ngày càng được sử dụng rộng rãi. Không ai có thể thống kê hết có bao nhiêu từ lóng đang tồn tại và được sử dụng trong xã hội hiện tại. Ngay cả tại một trang web chuyên về lĩnh vực này cũng mới chỉ thống kê được khoảng 1.000 từ. Con số này khác xa với thực tế.

Tiếng lóng có những giá trị nhất định

Từ trước đến nay, tiếng lóng vẫn thường được nhiều người coi là hệ thống ngôn ngữ không chính thống, thậm chí còn là ngôn ngữ của những đối tượng “cấp thấp”. Với quan điểm ấy, có khá nhiều người không thích tiếng lóng và không chấp nhận sự tồn tại của tiếng lóng.

Theo PGS.TS ngôn ngữ học Phạm Văn Tình - Trưởng phòng thư ký biên tập, Viện Từ điển học và Bách khoa toàn thư Việt Nam thì từ lóng, tiếng lóng không hẳn là dở. Từ lóng ở xã hội nào cũng có và ngày nay, nó xuất hiện trong cả học đường và giới công chức... Đây là những đối tượng không thể xem là những đối tượng “chợ búa” được. Ông Phạm Văn Tình cũng cho rằng, việc sử dụng tiếng lóng của một bộ phận công chúng ban đầu có thể chỉ là sử dụng cho vui hoặc làm ám hiệu riêng. Tuy nhiên dần dần, nó trở thành một cách nói mới, một cách thể hiện riêng. Theo vị PGS này phán đoán thì từ lóng, tiếng lóng có lẽ sẽ không mất đi mà nó chỉ tồn tại như thế nào mà thôi. Bản thân tiếng lóng có hai mặt. Nếu không biết sử dụng phù hợp thì nó sẽ làm vẩn đục ngôn ngữ sẵn có; nếu sử dụng không đúng chỗ, đúng lúc sẽ gây khó chịu và trở ngại trong giao tiếp. Tuy nhiên, công bằng mà nói thì từ lóng cũng đòi hỏi sự sáng tạo vì người sáng tạo ra nó phải tìm ra một nghĩa mới cho một từ sẵn có. Có những từ lóng thậm chí còn có giá trị cao về mặt văn hoá.

Những từ này tuy không nhiều nhưng không phải là không có. Có thể kể một vài ví dụ như từ “kính đen” để chỉ những đối tượng mật vụ nói chung, từ “cắt đuôi” để chỉ việc dứt khỏi các đối tượng bám theo, từ “lương khô” để chỉ dự trữ nói chung... Đây là những từ lóng tồn tại khá dài theo thời gian và nó trở thành những từ thông thường được sử dụng như những từ khác trong nhiều giao dịch trong cuộc sống.

Vì thế, không thể có một mẫu số chung nào cho các từ lóng. Bản thân PGS Tình đôi khi cũng sử dụng một vài từ lóng trong các công tác chuyên môn.

 

PGS.TS ngôn ngữ học Phạm Văn Tình: Tiếng lóng là một ngôn ngữ thuộc một nhóm người nào đó dùng để giao tiếp với nhau, mục tiêu để hạn chế phạm vi trao đổi. Vì vậy, ban đầu nó mang tính chất là ngôn ngữ bí mật. Từ lóng cũng có thể xuất phát từ mong muốn mang lại hiệu ứng vui vẻ, điểm xuyết cho những cuộc nói chuyện vui. Từ lóng, tiếng lóng lâu nay vẫn được xem là gắn với những đối tượng không đàng hoàng, thiếu hợp pháp, mờ ám... Tuy nhiên trên thực tế, không hẳn là như vậy. Tiếng lóng, từ lóng cũng được sử dụng trong các lực lượng như bộ đội, công an, điều tra... nhằm không để lộ bí mật hoặc dùng trong một số ngành, nghề nhất định mang tính đặc thù. Từ lóng, tiếng lóng càng bí mật thì càng có giá trị. Khi từ lóng đã được xã hội hoá thì nó trở thành “từ lạ”. Từ lóng thường có tuổi thọ thấp, bị đào thải nhanh. Chỉ có một số ít từ lóng tồn tại lâu dài và trở thành ngôn ngữ toàn dân nếu là một từ hay.

 

Hoàng Phương