Kết
quả xếp hạng quốc tế cho thấy, Ấn Độ không có trường nào trong số 348
trường đại học được xếp hạng trong top 100 của thế giới, và giới giảng
viên Ấn Độ được trả lương khá thấp khi so sánh với các nước khác. Sinh
viên cũng phải chịu đựng tình cảnh thiếu chỗ học trong những trường
hàng đầu của Ấn và cả trong hệ thống giáo dục đại học. Vì vậy khi Ấn Độ
cải cách giáo dục đại học, họ đã bỏ qua các trường đại học hiện có và
khởi sự những trường hoàn toàn mới như các Viện Khoa học Công nghệ -
nơi có những thành tựu xuất sắc trong nghiên cứu khoa học.
Tuy nhiên, khi Ấn Độ đầu tư những số tiền lớn và nguồn nhân lực mạnh
cho việc nâng cao chất lượng và mở rộng quy mô đào tạo, mà không có
những chiến lược nhằm bảo đảm kết quả của những đầu tư ấy, các nguồn
lực sẽ bị lãng phí và thất bại là điều cầm chắc. Cho dù đã có một cuộc
thảo luận về việc tổ chức một vài trường đại học theo mô hình Mỹ, cho
đến nay vẫn chưa có một ý tưởng hay nguồn tài chính nào đủ lớn để thực
hiện. Thế mà một tờ báo đã tường thuật phát ngôn của một quan chức với
quan điểm cho rằng: “Không nên có sự phân biệt tôn ti thứ bậc hay cách
biệt trong tiêu chuẩn giữa các trường đại học, cũng như những cải cách
thay đổi đối với các trường đại học đẳng cấp quốc tế, cần được áp dụng
cho tất cả các trường đại học”. Thái độ này cho thấy một sự hiểu lầm
hoàn toàn vì hệ thống các trường Hoa Kỳ có sự phân biệt tôn ti thứ bậc
rất rõ giữa các trường công.
Xây dựng một trường đại học đẳng cấp quốc tế là một việc đòi hỏi lên kế
hoạch thận trọng và hiểu biết rõ về những chỗ yếu của hệ thống hiện
tại, để từ đó có những bước đi, giải pháp thích hợp, chứ không phải như
một quan niệm sai lầm cho rằng chỉ cần bơm thêm tiền và nguồn lực cho
trường đại học yếu kém đó.
Cách làm việc quan liêu
Philip G. Altbach là Giám đốc Trung tâm Giáo dục Đại học, Trường Đại học Boston, Hoa Kỳ. |
GS. N. Jayaram, Hiệu trưởng Trường Khoa học Xã hội, thuộc Viện Khoa học Xã hội Tata, Mumbai, India. |
Ấn Độ nổi tiếng thế giới về chế độ quan liêu cứng nhắc, và giáo dục đại
học Ấn vừa khớp với cái khuôn ấy. Rất ít quyết định được đưa ra mà
không có sự cho phép của cấp trên, và bánh xe của quá trình ra quyết
định thì quay rất chậm. Nỗi khiếp sợ sụp đổ hoặc mất quyền kiểm soát đã
giúp tệ quan liêu cố thủ. Giảng viên và các nhà quản lý ở các trường
đại học Ấn có ít động lực khích lệ để cải cách giáo dục đại học, thậm
chí thực tế lại còn trái ngược. Hoàn toàn không thể xây dựng trường đại
học đẳng cấp quốc tế trong một bối cảnh quan liêu như vậy. Nếu những
trường mới thành lập phải chịu đựng trách nhiệm với cả chính quyền
Trung ương và chính quyền tiểu bang sở tại, gánh nặng quan liêu sẽ trở
thành quá sức chịu đựng.
Địa điểm xây dựng các trường đại học
Những trường đại học lớn cần được đặt trên một vùng đất thân thiện. Nói
chung, những trường đại học tốt nhất thế giới nằm trong hay ít nhất là
ở gần những trung tâm đô thị lớn, hoặc những nơi có sức mạnh và truyền
thống học thuật lâu đời. Hoàn toàn có thể có những trường tốt ở mỗi
tiểu bang của Ấn Độ, nhưng ý tưởng có một trường đại học đẳng cấp quốc
tế thực sự (một trường có thể cạnh tranh được với những trường tốt nhất
trên thế giới) ở những vùng như Guwahati hay Bhubaneshwar thì rõ ràng
là phi thực tế. Thật vô cùng khó lôi cuốn được các giáo sư hàng đầu,
thậm chí cả các sinh viên giỏi nhất khi hạ tầng “mềm” như những tiện
nghi văn hóa cũng không có. Công nghệ kỹ thuật cao cũng không có mặt ở
những vùng này và vì vậy thật khó cám dỗ người ta đến đó. Dù có bao
nhiêu tiền cũng khó lòng bảo đảm có thể xây dựng được những trường đẳng
cấp quốc tế ở những nơi như thế.
Cơ chế trả lương giảng viên
Giới học thuật Ấn Độ xứng đáng với đồng lương cao, và phong trào gần
đây đòi nhanh chóng cải thiện đồng lương là một bước đi tích cực. Nhưng
sẽ là một sai lầm nghiêm trọng nếu chỉ đơn thuần tăng lương cho các
giảng viên mà không đồng thời kèm theo những cải cách cơ bản về cơ chế
quản lý giảng viên. Giới học thuật Ấn được ban thưởng nhờ thâm niên, và
nhờ sự tuân phục hơn là nhờ những nỗ lực cải cách và kết quả công việc.
Chính điều đó các trường đại học đã không giữ được những người tài giỏi
nhất, sáng láng nhất.
Quản trị và văn hóa học thuật
Các trường đại học Ấn bị mắc kẹt trong “văn hóa dễ bằng lòng với hiện
tại”, nói cách khác, có rất ít cạnh tranh giữa các trường hay giữa các
giảng viên. Các trường phụ thuộc nhiều vào những ý nghĩ nhất thời của
các chính trị gia và không thể tự lên kế hoạch cho tương lai của mình.
Giới giảng viên ít khi nắm quyền quản lý và lãnh đạo nhà trường. Tệ
quan liêu cai trị mọi thứ và kéo lùi mọi cải tiến. Không có những thay
đổi cốt yếu và sâu sắc về cơ chế quản trị và văn hóa của nhà trường,
thì có rất ít khả năng nâng cao chất lượng. Một thách thức khác là một
số trường đẳng cấp quốc tế đang được tạo ra bằng cách nâng cấp những
trường hiện hữu. Điều này là cực kỳ khó, vì những trường này, với rất
ít ngoại lệ, sa lầy trong tệ quan liêu và văn hóa bằng lòng với những
gì xoàng xĩnh, khó lòng theo được những đổi thay và cải tiến, ngay cả
với “củ cà rốt” nguồn lực bổ sung.
Tham nhũng tồn tại ở mọi cấp của hệ thống giáo dục đại học, từ chủ
nghĩa thiên vị trong chính sách tuyển sinh và bổ nhiệm các chức vụ
giảng viên, cho đến gian dối trong thi cử, hệ thống luyện thi đáng ngờ,
và nhiều thứ khác nữa. Gây thiệt hại ở mọi cấp độ, tham nhũng phá hủy
văn hóa nghiên cứu và khiến mục tiêu đại học đẳng cấp quốc tế trở thành
bất khả thi.
Tuyển dụng và sử dụng người tài
|
Sinh viên Ấn Độ ở thủ phủ công nghệ thông tin Bangalore.
|
Các trường đại học đẳng cấp quốc tế là những tổ chức mang tính chất
hoạt động theo chế độ nhân tài một cách sâu sắc nhất. Họ tuyển dụng
những giáo sư giỏi nhất, nhận những sinh viên thông minh nhất, khen
thưởng những giảng viên sáng láng nhất, và tất cả mọi quyết định đều
được đưa ra trên cơ sở cân nhắc về chất lượng. Họ từ chối - và trừng
phạt- thói đạo văn, chủ nghĩa thiên vị trong bổ nhiệm, và bất kỳ hình
thức tham nhũng nào. Nhiều giảng viên Ấn, tiếc thay, không phản ánh
những giá trị này. Có những vấn đề trở ngại có tính chất cơ chế. Thực
tiễn của việc tuyển sinh và bổ nhiệm giảng viên dựa trên những chỉ tiêu
cứng nhắc dành cho những nhóm dân số cụ thể - đến 49%- tuy có ý tốt hay
có lý do, vô hình trung đã ngăn cản chế độ nhân tài. Ăn sâu vào xã hội
và nền chính trị Ấn, hệ thống dành chỗ trước này có thể giải thích
được, nhưng để thành công trong việc xây dựng trường đại học đẳng cấp
quốc tế, thì chế độ nhân tài phải là một nguyên tắc thúc đẩy cơ
bản.
Vai trò của nghiên cứu
Các trường đại học đẳng cấp quốc tế trước hết phải là những trường
nghiên cứu rất mạnh. Nhưng có thể nói do hàng loạt trở ngại trong việc
xây dựng văn hóa nghiên cứu, nên hiện nay mặc dù trong hệ thống đại học
Ấn có một vài khoa có trình độ cao trong nghiên cứu và nhiều giáo sư có
những thành tích đáng kể đang làm việc, nhưng không có một trường đại
học nào ở Ấn là đại học nghiên cứu. Trong khi đó các Viện Khoa học Công
nghệ, và các Viện Nghiên cứu Khoa học Cơ bản Tata, Viện Nghiên cứu Y
khoa ở Ấn đã tạo ra những kết quả nghiên cứu đầy ấn tượng và được quốc
tế kính trọng.
Nguồn lực tài chính
Hơn 32 triệu rupi cho 12 trường đại học quốc gia, cộng với một con số
ấn tượng được thông báo cho những dự án liên quan, nghe có vẻ như là
một số tiền lớn. Nhưng để tạo và duy trì một trường đại học nghiên cứu
đẳng cấp quốc tế có khả năng chiếm một vị trí trong nhóm các trường
tinh hoa là một việc tốn kém hơn rất nhiều. Ví dụ, một trường nghiên
cứu mạnh mới thành lập ở Trung Quốc tốn khoảng 700 triệu USD tiền xây
dựng và ngân sách hoạt động hằng năm là gần 400 triệu USD.
***
Ấn Độ muốn thành công trong nền kinh tế tri thức, thì cần phải có những
trường đại học đẳng cấp quốc tế, nhưng những khó khăn, trở ngại đang
gặp phải trên con đường tạo ra một trường đại học như vậy cho thấy cần
nhìn nhận lại giải pháp được coi là có tính quyết định: Tiêu một số
tiền lớn theo kiểu rải đều và sao chép những mô hình đào tạo thành công
của Hoa Kỳ.
Philip G. Altbach & N. Jayaram
Phạm Thị Ly dịch
Admin1
